لجستیک ریشه‌ای یونانی دارد و در موارد نظامی برای جابجایی جنگ‌افزار ، مهمات و جیره غذایی در مواقع حرکت از مکان اصلی به سمت خط مقدم استفاده میشود. در زبان یونانی ، رومی و امپراطوری رم شرقی، نظامیانی وجود داشتند با نام LOGISTIKAS که وظیفه مسائل مالی و تقسیم مایحتاج بر عهده آنان بوده است. در دیکشنری آکسفورد لجستیک به این صورت تعریف شده: قسمتی از علوم نظامی که وظیفه تهیه و تحویل آماد و جابجایی مواد و افراد و تجهیزات را دارد و در دیکشنری دیگری به این صورت تعریف شده است : مدت زمانی که برای مهیا کردن منابع مورد نیاز است. لجستیک به صورت عمومی شاخه‌ای از علوم مهندسی است که سیستمهای انسانی بجای سیستمهای ماشینی ایجاد می‌کند. لجستیک به کلیه فعالیت های هماهنگی اطلاق می شود که جهت بررسی، تحقیق، مطالعه و برآورد نیازها و احتیاجات اولیه در زمینه وسایل و تجهیزات، ماشینها و ابزارآلات ، تاسیسات و قطعات از هر نوع و کلیه امور مربوط به تهیه، تولید، بیمه، نگهداری، انبارداری، توزیع، حمل و نقل، تنظیم و تهیه روش انجام کار، طراحی سیستم و دستور العمل و نظارت بر موارد فوق انجام می گیرد.
گستره‌های مدیریت لجستیک عبارت هستند از: لجستیک داخل مرزهای یک کشور لجستیک داخلی لجستیک خارج از مرزهای کشور
نگاهی به وضعیت کشورمان در حوزه لجستیک و حمل‌ونقل برای تجارت خارجی، این مسئله را آشکار می‌کند که اصولاً برخی مولفه‌های مهم و حیاتی مرتبط با این موضوع در کشور تقریباً غایب هستند. پایانه‌های حمل‌ونقل ترکیبی برای انتقال کالا بین شبکه‌های جاده‌ای، ریلی، دریایی و هوایی که بتوانند دو یا بیشتر این شبکه‌ها را به یکدیگر متصل کنند تقریباً وجود ندارند. از طرف دیگر هنوز هیچ هاب لجستیکی در کشور توسعه نیافته است. هاب‌های لجستیکی بسته به نوع و سطح جغرافیایی ارائه خدمات در انواع مختلف طبقه‌بندی می‌شوند که البته حتماً باید پایانه حمل‌ونقل ترکیبی را به عنوان بخشی از ساختار خود داشته باشند. در این رابطه بنادر خشک، مراکز لجستیکی بین‌المللی و شهر لجستیک مهم‌ترین هاب‌های لجستیکی با قابلیت ارائه خدمات در سطح بین‌المللی هستند. تلاش برای ایجاد اولین بندر خشک کشور در ایستگاه آپرین در نزدیکی تهران دهه‌هاست که به نتیجه نرسیده و علیرغم تامین برخی زیرساخت‌ها موانع جدی در راه‌اندازی آن وجود دارد. ایجاد سایر هاب‌های لجستیکی اگر چه در برنامه پنجم توسعه مد نظر قرار گرفت اما اقدام جدی برای تحقق آن صورت نگرفت. لازمه بکارگیری پایانه‌های ترکیبی و هاب‌های لجستیکی، وجود خدمات حمل‌ونقل چندوجهی و خدمات لجستیک طرف سوم است. ضوابط فعالیت این نوع کسب‌وکار‌ها و ارائه خدمات مرتبط در کشور ما وجود نداشته و در نتیجه این خدمات در کشور هنوز رسماً تعریف نشده‌اند.
محرکها و آمیخته های لجستیک عبارتند از : تسهیلات: موجودی، حمل و نقل، اطلاعات و SKU ( یکسان سازی و واحدسازی مجموعه کالاها، بسته بندی ها، انبارها و هر فعالیتی که یکپارچه سازی را تسهیل نماید.) یا روش های تجمیع و تفکیک بارها و محمولات consolidation معمولا از شاخص های کلیدی عملکرد استفاده می کنیم تا طراحی شبکه دقیقتر، کاراتر و پاسخگوتر باشد ( نیاز به تکنولوژی فناوری اطلاعات در لجستیک یک امر بدیهی است.) طراحی شبکه: روشی استکه طی آن شرکتها خود و دیگر شرکت های همکار را برای دستیابی به بهترین شبکه لجستیکی سازماندهی، ساماندهی می نمایند. اطلاعات: اطلاعاتی که برای هماهنگ سازی عملیات لجستیکی مورد نیاز است. ترابری: جابجایی فیزیکی کالا حمل و نقل: جابجایی کالا و انتقال مالکیت مدیریت موجودی: تنظیم حداقل میزان موجودی و نحوه باز پرسازی موجودی ها انبارداری، جابجایی مواد و بسته بندی: انبارش، جابجایی، مدیریت فیزیکی کالا
نسل های مختلف لجستیک و شرکت های لجستیکی:
خدمات لجستیکی طرف اول
خدمات لجستیکی طرف دوم
خدمات لجستیکی طرف سوم
خدمات لجستیکی طرف چهارم
خدمات لجستیکی طرف پنجم
این نسل از ارایه‌دهندگان خدمات لجستیکی (PL1) همان شرکت یا شخص حقیقی است که نیاز دارد بار، کالا، محصول یا وسیله خود را از نقطه‌ای به نقطه‌ای دیگر حمل کند و خودش این کار را انجام می‌دهد. عبارت «ارایه‌دهندگان خدمات لجستیکی طرف اول» هم به ارسال‌کننده بار و هم به دریافت‌کننده بار اطلاق میشود. یک (PL1) ممکن است یک سازنده، تاجر، واردکننده، صادرکننده، عمده‌فروش، خرده‌فروش یا توزیع‌کننده‌ای در حوزه تجارت بین‌الملل باشد. (PL1) همچنین ممکن است مؤسساتی همچون یک دستگاه دولتی یا یک شخص حقیقی یا خانواده‌ای باشد که از یک مکان به مکانی دیگر جابجا میشود.در یک کلام، هرکسی که کالایی را از مبدا آن به مکانی جدید جابجا کند به عنوان یک «ارایه‌دهنده خدمات لجستیکی طرف اول» محسوب میشود.
این نسل از ارایه‌دهندگان خدمات لجستیکی(PL2)، متصدیان حمل‌ونقلی هستند که دارای دارایی‌های سرمایه‌ای (همچون کامیون، فضای انبار و مانند این ها) بوده و به‌طور واقعی همه ملزومات انجام حمل‌ونقل را دارا هستند. خطوط حمل‌ونقل دریایی که کشتی‌هایی را تحت مالکیت یا در اجاره خود دارند، شرکت‌های خطوط هوایی که هواپیماهایی را تحت مالکیت یا در اجاره خود دارند و شرکت‌های حمل‌ونقل زمینی بار که کامیون‌هایی را تحت مالکیت یا در اجاره خود دارند نمونه‌های بارزی از (PL2)ها می‌باشند.
ارایه‌دهندگان خدمات لجستیکی طرف سوم، شرکت‌هایی هستند که خدمات لجستیکی برونسپاری شده را در قالب قراردادهایی مشخص (معمولا بلندمدت) برای شرکتها انجام می‌دهند. شرکت‌های (PL3) معمولا قسمتی یا گاهی وقت‌ها کل کارکردهای مدیریت زنجیره تامین شرکت‌های طرف قرارداد خود را برعهده می‌گیرند.به عبارتی، شرکت‌های خدمات لجستیک طرف سوم یا به اختصار (PL3)ها به شرکت‌هایی گفته میشود که سازمان‌های تولیدی یا خدماتی، بخشی یا کل امور لجستیکی خود را به آنها برونسپاری می‌کنند. این شرکتها معمولا در حوزه‌های حمل‌ونقل و انبارداری متخصص هستند و قادرند خدمات خود را با انواع مختلف و متنوعی از محصولات منطبق سازند.براساس تعریفی دیگر، (PL3)ها کسب‌وکارهایی تجاری هستند که در زمینه اجرای عملیات لجستیکی مجزا و یا وظایف پیچیده لجستیکی (موجودی انبار شده، حمل‌ونقل، مدیریت سفارشات، توزیع فیزیکی و غیره) سرویس ارائه می‌دهند.شرکت‌های لجستیکی بزرگی همچون DHL, Wincanton, CEVA & NYK Logistics و تمام شرکت هایی که در سری موضوعات “معرفی شرکت های لجستیکی” مطرح شد، از نوع نسل سوم ارایه‌دهندگان خدمات لجستیکی محسوب می‌شوند. شرکت پایگان نیز با ارائه خدمات انبارداری، بسته بندی و ارسال بسته به کسب و کارها و بخصوص برای فروشگاه‌های اینترنتی در سراسر کشور، جزو شرکت های لجستیکی طرف سوم است.
این نسل از ارایه‌دهندگان خدمات لجستیکی (PL4) به‌صورت یک تشکیلات مستقل است که اساس آن نه بر پایه دارایی‌های سرمایه‌ای خدمات لجستیکی (مثل وسایل حمل‌ونقل و نگهداری) بلکه از نوع یکپارچه‌کنندگی است که منابع، قابلیت‌ها و فناوری‌های سازمان خود را با سایر شرکتها و سازمان‌ها (شامل تولیدکنندگان، توزیع‌کنندگان و حتی شرکت‌های (PL4) یکپارچه کرده و از این طریق، راه‌حل‌های مدیریت زنجیره تامین جامع را برای مشتریانش طراحی، ایجاد و اجرا می‌کند. راه‌حل‌های جابجایی بار شرکت KAP نمونه شناخته شده‌ای از ارایه‌دهندگان خدمات لجستیکی طرف چهارم است که با دسترسی که به شرکت‌های حمل‌ونقل ملی و بین‌المللی دارد از طریق ارایه خدمات مشاوره‌ای و سازماندهی مجدد خدمات لجستیکی و تدارک مناسب باعث کاهش هزینه‌های لجستیکی مشتریان خود میشود. شرکت KAP بیشتر تاکید خود را بر شکل‌دهی محصولات، بازمهندسی فرایندهای بستهبندی و مونتاژ، همچنین باز سازماندهی فرایند توزیع گذاشته است و از این طریق غالبا باعث بهبودهای قابل‌توجهی بدون نیاز به استفاده از فناوری‌های پیچیده و زیاد برای مشتریان خود میشود.
ارایه‌دهندگان خدمات لجستیکی طرف پنجم، تقاضاهای مختلف (PL3)ها و اعضای مختلف زنجیره تامین را در یک ظرفیت حجیم تجمیع و یکجا می‌کند تا از این طریق آنها بتوانند با مذاکرات دوجانبه امکان توافق روی نرخ‌های مطلوب‌تری با شرکت‌های حمل‌ونقل (زمینی، دریایی، هوایی) داشته باشند. این نسل از ارایه‌دهندگان خدمات لجستیکی همچون نسل قبل (چهارم) بر پایه دارایی‌های سرمایه‌ای نبوده بلکه تلاش می‌کنند تا خدمات خود را در یک بستر الکترونیکی ارایه دهند. ویژگی کلیدی (PL5)ها تلاش آنها برای ایجاد همکاری مشارکتی بین اعضای یک زنجیره تامین با شرکت‌های لجستیکی به‌منظور حداکثر بهره‌برداری از ظرفیت‌های موجود با ایمن‌ترین و کم‌هزینه‌ترین راه‌حل ممکن می‌باشد. شکل‌دهی عمده‌فروشان مجازی برای یک سیستم توزیع، یکی از فعالیت‌هایی است که توسط (PL5)ها می‌تواند ارایه شود. این خدمت به‌خصوص برای بنگاه‌های کوچک و متوسط (SMEها) فضایی را فراهم می‌کند تا بتوانند علاوه بر فروش محصولات خود به عمده‌فروشان واقعی داخلی، از طریق عرضه محصولات خود توسط این عمده‌فروشان مجازی در بازارهای صادراتی و بین‌المللی نیز حضور داشته باشند.کارکرد اصلی (PL5)ها بیشتر برای زنجیره‌های تامین بین‌المللی بوده و باعث کمرنگ شدن نقش مرزهای کشورها در مراودات و تجارت جهانی می‌شوند.
تعاریف و اصطلاحات حمل ونقل
کارگو
بارگیر
کفی
بارنامه
پایانه حمل بار
بارنامه حمل بین‌المللی با کامیون
حمل‌کننده
تشریفات گمرکی
فهرست کل محموله
ظرفیت کل ناوگان
ظرفیت حمل ناوگان
کابوتاژ
ملکی راننده
ملکی شخص دیگر
ناوگان حمل ونقل عمومی جاده ای بار
کارگو(cargo) به محصول یا کالایی اطلاق می شود که قرار است توسط حاملی به صورت حمل هوایی، حمل زمینی و یا حمل دریایی حمل شود.تمامی مواد، کالاها، مصالح،مال التجاره که به صورت حمل هوایی، دریایی و یا زمینی حمل می شود و دارای بارنامه هوایی،دریایی و زمینی است و یا دارای هرگونه رسید حملی از شرکت حمل کننده است اعم از چهارپایان، لوازم شخصی مسافران،اجزا و قطعات لوازم خودرو و …،نامه و حتی چمدان های همراه مسافر در کابین که توسط هواپیما حمل میشود را کارگو می نامند.
بارگیر ( Truck Body ): بارگیر قسمت ثابت یا غیرثابت از وسیله‌ی نقلیه باری است که کالا داخل یا روی آن قرار می‌گیرد.
کفی (Flat Semi Trailer): بارگیر غیرثابتی است دارای کف پوشیده و بدون دیواره اطاق بار که عموماً برای حمل آهن‌آلات، رول، کالاهای بستهبندی شده و در برخی موارد کانتینر استفاده میشود.
بارنامه (Bill of Lading): برگ بهاداری است کاشف حقوق مالکیت که مشخصات بار، وسیله نقلیه، راننده و … در آن نوشته میشود. طرح آن توسط سازمان راهداری و حمل ونقل جاده‌ای تهیه و از طریق امور اقتصادی و دارایی چاپ و به‌منظور حمل و نقل کالا در اختیار شرکتها و مؤسسات حمل و نقل بار قرار می‌گیرد.
پایانه حمل بار ( Goods Terminal ): پایانه حمل بار محلی است به‌منظور ساماندهی امور حمل و نقل کالا و ارائه خدمات مورد نیاز رانندگان وسیله نقلیه عمومی باری و دارای کلیه تأسیسات و امکانات برای ارائه خدمات وابسته به حمل و نقل کالا از قبیل سالن اعلان بار، مؤسسات و شرکت‌های حمل ونقل کالا و سایر خدمات لازم و تعیین نرخ خدمات حمل و تعیین مقصد با مشارکت راننده، شرکت یا مؤسسه و صاحب کالا می‌باشد.
بارنامه حمل بین‌المللی با کامیون: اینگونه بارنامه‌ها که تابع کنواسیون حمل و نقل (CMR) صادر میشود راهنامه بین‌المللی (CMR) نامیده میشود. در بارنامه CMR (گیرنده، محل تحویل کالا، محل و تاریخ بارگیری، حمل کننده، فرستنده، مشخصات کالا و شماره ترانزیت کامیون و نام راننده و مشخصات کالا شامل وزن، تعداد، نوع کالا، تعداد بسته‌ها، نوع بستهبندی و علامت و شماره‌ها) قید میشود. CMR می‌بایست به مهر ورود و خروج کشور مقصد ممهور گردد.
حمل‌کننده ( CARRIER ): شخصی حقیقی یا حقوقی است که حمل و نقل کالا یا تصدی یا مسئولیت تدارک وسائط نقلیه را عهده‌دار است.
تشریفات گمرکی ( CUSTOMS FORMALITIES ): کلیه عملیاتی است که باید توسط شخص ذینفع و گمرک به‌منظور رعایت مقررات قانونی و آئین‌نامه‌هایی که گمرک مسئول اجرای آنها می‌باشد، در ارتباط با نظارت بر اشخاص در مرزهای گمرکی و ترخیص بار مسافر، کالا و وسایط نقلیه در ورود و صدور ترانزیت انجام شود.
فهرست کل محموله ( CARGO MANIFEST ): فهرستی است از کالا، شامل محموله (بار) حمل شده در یک وسیله یا واحد نقلیه. این فهرست شامل مشخصات تجاری کالا نظیر: شماره حمل، فرستنده، گیرنده، علائم و شماره‌ها، تعداد و نوع بسته‌ها، شرح و مقدار کالا می‌باشد و می‌توان آنرا بجای اظهارنامه محموله بکار برد.
ظرفیت کل ناوگان ( Total Capacity of Fleet ): حداکثر وزن مجاز کامیون با داشتن محموله می‌باشد. (ناخالص حمل)
ظرفیت حمل ناوگان ( Tonnage Capacity of Fleet ): حداکثر وزن مجاز بارگیری بدون در نظر گرفتن وزن کامیون می‌باشد. (خالص حمل)
کابوتاژ : عبارت است از حمل کالا از یک بندر کشور به بندر کشور دیگر و همچنین از یک گمرک به گمرک دیگر که از راه کشور همجوار صورت گیرد و برای کابوتاژ تشریفات گمرکی لازم است و دو نوع اظهارنامه گمرکی هنگام خروج کالا از بندر یا مرز و دیگری هنگام ورود به گمرک یا مرز دیگر تنظیم میشود.
ملکی راننده ( Owner Drive ): این عبارت به این معناست که مالکیت وسیله نقلیه صد درصد، بر طبق سند رسمی مربوط به راننده وسیله باشد.
ملکی شخص دیگر ( Non Owner Drive ): عبارت است از حالتی که مالکیت وسیله نقلیه بر طبق سند رسمی صد درصد متعلق به شخصیت حقیقی و حقوقی غیر از راننده باشد.
ناوگان حمل ونقل عمومی جاده های بار( Road Goods Public Transport Fleet ): به ناوگان حمل و نقل عمومی گفته میشود که فعالیت آنها صرفاً حمل و نقل بار از طریق جاده است و ظرفیت بارپذیری آن بیش از دو تن است.
اینکوترمز
اینکوترمز چیست؟
اینکوترم های طرق حمل
اینکوترم راههای دریایی و داخلی
ویژگی های مهم بیمه نامه در CIF وCIP
اینکوترمز یک کلمه مرکب است که از ترکیب سه کلمه انگلیسی (International Commercial Terms) به معنی اصطلاحات بین‌المللی بازرگانی تشکیل شده‌است و به صورت گسترده‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. این اصطلاحات برای تفکیک هزینه‌ها و مسئولیت ها بین فروشنده و خریدار استفاده میشود. اینکوترمز به مسائل مرتبط با حمل کالا از فروشنده به خریدار پاسخ می‌دهد. مسائلی شامل حمل کالاها، ترخیص کالاها، واردات و صادرات کالاها، اینکه چه کسی مسئول پرداخت می‌باشد و اینکه ریسک جابجایی و انتقال کالا در مراحل مختلف حمل بر عهده چه کسی می‌باشد. اینکوترمز 2010 نسخه ی هشتم و نهایی از اینکوترمزها می باشد، که در 11 قانون تعریف شده و بر مبنای طریقه حمل به دو دسته کلی تقسیم بندی می شوند. گروه اول؛ این گروه شامل اینکوترم هایی می باشند که تمامی طرق حمل را در بر می گیرند و متشکل از 7 قانون می باشد.(EXW ,FCA ,CPT ,DAT ) گروه دوم؛ این گروه شامل اینکوترم هایی می باشد که شامل راه های آبی دریایی و داخلی (درون کشوری) هستند.(FAS ,FOB ,CFR ,CIF) نقاط بحرانی محلی است که آیتم مورد بررسی(هزینه ها و خطرات) تا آن نقطه بر عهده فروشنده است.
EXW (تحویل در محل تعیین شده فروشنده ) : در این روش فروشنده، کالا را در محل تولید و یا انبار کالا قبل از بارگیری (Unloaded) به خریدار تحویل می دهد و کلیه مسئولیت ها و هزینه ها، اعم از بارگیری، حمل و نقل، بیمه، گمرک و ریسک خرابی کالا بر عهده خریدار است. DAT (تحویل در پایانه کشور مقصد): این اصطلاح بدین معنی است که فروشنده تمام هزینه های حمل ونقل (هزینه صادرات، حمل، تخلیه از حامل اصلی در بندر مقصد و هزینه های بندر مقصد) و فرض قبول تمامی ریسک ها تا پایانه مقصد را عهده دار می شود. پایانه می تواند بندر، فرودگاه، و مکان تبادل کالا تلقی گردد. ضمن اینکه حقوق ورودی، مالیات و هزینه های گمرکی برعهده خریدار می باشد. DAP (تحویل در نقطه ای معین در کشور مقصد): این اصطلاح می تواند برای تمامی حالات حمل و نقل استفاده شود، و یا در فرآیندی که در آن بیش از یک حالت حمل ونقل وجود داشته باشد. فروشنده مسئول هماهنگی حمل و تحویل کالا، آماده سازی جهت انجام تخلیه بار از وسیله نقلیه، در محل مورد توافق می باشد. در این روش پرداخت مالیات و پوشش بیمه بر عهده فروشنده نمی باشد. DDP (تحویل در مقصد با پرداخت حقوق و عوارض گمرکی): فروشنده مسئول تحویل کالا در محل قید شده در کشور خریدار است، و پرداخت تمامی هزینه های انتقال کالا به مقصد از جمله حقوق ورودی و مالیات بر عهده وی می باشد. این ترم حداکثر تعهدات در فروشنده وحداقل تعهدات در خریدار را در بر می گیرد. CPT (کرایه حمل پرداخت شده): این قاعده که نوعی حمل مرکب می باشد، بر این مفهوم دلالت می کند که فروشنده کالا را تهیه، حمل داخلی و ترخیص صادراتی نموده، هزینه های ترخیص صادراتی را خود پرداخت می کند. بعلاوه حمل کننده کالا تا مقصد نهائی را انتخاب، قرارداد حمل را منعقد و کرایه را تا محل مشخص در قرارداد بعنوان مقصد نهائی پرداخت می نماید. ریسک و مسئولیت فروشنده زمانی که کالا را تحویل اولین حمل کننده می دهد خاتمه می یابد. همچنین پرداخت هزینه بیمه و عقد قرارداد بازرسی با خریدار است. FCA (تحویل به حمل کننده در محل مورد توافق): به معنای این است که فروشنده کالا را پس از ترخیص صادراتی در محل مقرر به حمل کننده تعیین شده از سوی خریدار تحویل می دهد. با توجه به اینکه محل تحویل کشور خریدار باشد، بارگیری با خریدار است و نقطه ریسک فرایند می باشد. هزینه حمل و بیمه با خریدار است، همچنین معمولاً و (نه الزاماً) عقد قرارداد حمل و بیمه به عهده خریدار می باشد.
FAS(تحویل در کنار شناور) محل خاتمه ریسک فروشنده کنار کشتی در بندر مبدا حمل است. مسئولیت عقد و پرداخت هزینه حمل، بیمه و بازرسی به عهده خریدار است. FOB(تحویل روی شناور) فوب یا FOB زمانی اتفاق می افتد که فروشنده وقتی کالا را از روی نرده کشتی در بندر مبدأ عبور داد ریسک خود را خاتمه داده است. هزینه حمل و همچنین عقد قرارداد حمل از بندر تحویل، بیمه و بازرسی به عهده خریدار می باشد. CIF (هزینه، کرایه و بیمه حمل) در این روش کالا وقتی از روی نرده کشتی بارگیری می شود، مسئولیت فروشنده خاتمه می یابد. ضمن اینکه هزینه حمل و بیمه و عقد قرارداد آن ها با فروشنده می باشد. CFR(هزینه و کرایه حمل) همان C&F سابق است ولی مخصوص حمل دریایی. کالا وقتی از روی نرده کشتی عبور می کند (بارگیری می شود) مسئولیت فروشنده خاتمه می یابد. پرداخت هزینه بیمه و عقد قرارداد آن با خریدار، و همچنین پرداخت هزینه حمل و عقد قرارداد آن با فروشنده می باشد.
ارز بیمه نامه باید همان ارز معامله باشد، اگر فروشنده ارز را عوض کرد نوسانات ارز بر عهده فروشنده می باشد. بیمه نامه باید دست کم 110% ارزش کالا را پوشش دهد به 10% اضافه عدم النفع گفته می شود. عدم النفع بابات پوشش هزینه هاییست که در پیش فاکتور دیده نشده است. بیمه نباید منبع استفاده(سود)قرار بگیرد. بیمه گر ذینفع بیمه نامه را به لحظه قبل از وقوع حادثه برمی گرداند یعنی سود نمی دهد زیان را جبران می کند. در صورت عدم تعیین کلوز بیمه فروشنده با ارائه کلوز C تعهدات خود را انجام می دهد.
